خانه
گاما

درسنامه آموزشی فصل هفتم ریاضی کلاس هشتم

درس 5: خواص ضرب و تقسیم رادیکال‌ها

بازدید10/4 K
تاریخ بروزرسانی1400/02/16

فعّالیت (صفحهٔ 115 کتاب درسی)

 

با توجه به عددهای داده a و b، مانند نمونه جدول زیر را کامل کنید. با مقایسهٔ دو ستون آخر جدول، چه حدسی می‌زنید؟

$\sqrt{a}.\sqrt{b}$ $\sqrt{ab}$ ab $\sqrt{a}$ b $\sqrt{a}$ a
6 6 36 3 9 2 4
12 12 144 4 16 3 9
8 8 64 4 16 2 4
10 10 100 2 4 5 25

آیا می‌توانید حدس خود را به صورت یک عبارت کلامی بیان کنید؟ جذر حاصل‌ضرب دو عدد مساوی است با حاصل‌ضرب جذر دو عدد

اگر b و a دو عدد مثبت باشند، داریم:

$\sqrt{ab}=(\sqrt{a})(\sqrt{b})$

به کمک جدول بالا، درستی یا نادرستی رابطه را بررسی کنید.

نادرست $\sqrt{a+b}=\sqrt{a}+\sqrt{b}$

$\sqrt{9+16}=\sqrt{25}=5$

$\sqrt{9}+\sqrt{16}=3+4=7$

کار در کلاس (صفحهٔ 115 کتاب درسی)

 

1- در تساوی‌های زیر، جاهای خالی را پر کنید.

$\sqrt{16}=4$$\sqrt{2}\times \sqrt{8}=$

$\sqrt{36}=6$$\sqrt{18}\times \sqrt{2}=$

$\sqrt{2}$$\sqrt{14}=\sqrt{7}\times $

$\sqrt{2}$$\sqrt{200}=\sqrt{100}\times $

$4\times 5=20$$\sqrt{16\times 25}=\sqrt{16}\times \sqrt{25}=$

2- کدام یک از عبارت‌های زیر، درست و کدام نادرست است؟

نادرست $\sqrt{50}=25$

درست $\sqrt{50}=5\times \sqrt{2}$

$\sqrt{50}=\sqrt{25}\times \sqrt{2}=5\times \sqrt{2}$

3- مانند نمونه، تساوی‌های زیر را کامل کنید.

$\sqrt{20}=\sqrt{4}\times \sqrt{5}=2\sqrt{5}$

$\sqrt{4}\times \sqrt{2}=2\sqrt{2}$$\sqrt{8}=$

$\sqrt{9}\times \sqrt{2}=3\sqrt{2}$$\sqrt{18}=$

$\sqrt{4}\times \sqrt{3}=2\sqrt{3}$$\sqrt{12}=$

$\sqrt{25}\times \sqrt{3}=5\sqrt{3}$$\sqrt{75}=$

فعّالیت (صفحهٔ 116 کتاب درسی)

 

جدول زیر را برای عددهای مثبت a و b کامل کنید. مقدارهای دو سطر آخر را با هم مقایسه کنید و تساوی به دست آمده را به شکل یک قانون کلی بنویسید.

49 1 25 16 a
64 100 36 9 b
$=\frac{7}{8}$$\sqrt{\frac{49}{64}}$ $\sqrt{\frac{1}{100}}=\frac{1}{10}$ $\sqrt{\frac{25}{36}}=\frac{5}{6}$ $\sqrt{\frac{16}{9}}=\frac{4}{3}$ $\sqrt{\frac{a}{b}}$
$\frac{\sqrt{49}}{\sqrt{64}}=\frac{7}{8}$ $\frac{\sqrt{1}}{\sqrt{100}}=\frac{1}{10}$ $\frac{\sqrt{25}}{\sqrt{36}}=\frac{5}{6}$ $\frac{\sqrt{16}}{\sqrt{9}}=\frac{4}{3}$ $\frac{\sqrt{a}}{\sqrt{b}}$

جذر تقسیم دو عدد (مثبت) مساوی است با تقسیم جذر دو عدد

کار در کلاس (صفحهٔ 116 کتاب درسی)

 

1- با استفاده از شکل روبه رو، درستی رابطهٔ $\sqrt{\frac{9}{16}}=\frac{3}{4}$ را بررسی کنید.

2- در جاهای خالی عدد مناسب بنویسید.

$-\frac{1}{12}$$-\sqrt{\frac{1}{144}}=$

$\frac{7}{4}$$\sqrt{\frac{49}{16}}=$

$\frac{3}{5}$$\sqrt{\frac{9}{25}}=$

$-\frac{1}{7}$$-\sqrt{\frac{1}{49}}=$

3- به صورت تقریبی مشخص کنید که عددهای داده شده نظیر کدام یک از نقاط مشخص شده روی محورند؟

تمرین (صفحهٔ 117 کتاب درسی)

 

1- نزدیک‌ترین عدد طبیعی به هر یک از عددهای زیر را پیدا کنید.

$\sqrt{175}$ $\sqrt{280}$ $\sqrt{9999}$ $\sqrt{310}$ $\sqrt{401}$  
13 17 100 18 20 ذهنی
13/22 16/73 99/99 17/60 20/02 با ماشین حساب

درستی پاسخ خود را به کمک ماشین حساب بیازمایید.

2- یک محور اعداد رسم کنید و عددهای زیر را به صورت تقریبی روی آن مشخص کنید.

$\sqrt{14},\sqrt{10},\sqrt{24},-\sqrt{3},-\sqrt{8},-\sqrt{17}$

3- مجموع عددهای واقع بر هر سطر، هر ستون و نیز هر قطر مربع زیر 6- است.
جاهای خالی را با چه عددهایی می‌توان پر کرد؟

$-{{5}^{0}}$ $-(\sqrt{4}+{{2}^{2}})$ 1+
${{0}^{5}}$ 2- $-{{2}^{2}}$
5- ${{1}^{5}}+{{1}^{2}}$ $-\sqrt{9}$

4- حاصل هر یک از عبارت‌های زیر را به دست آورید.

${{(ab)}^{14}}$$({{a}^{5}}\times {{a}^{9}})\times ({{b}^{17}}\div {{b}^{3}})=$

$=\frac{7\times 5}{6}=\frac{35}{6}$$\sqrt{\frac{49\times 25}{36}}$

5- جذر 700 را تا یک رقم اعشار به دست آورید و نتیجه را به کمک ماشین حساب بررسی کنید.

$\sqrt{676} \lt \sqrt{700} \lt \sqrt{729}$

702/25  <== $\sqrt{700}\approx 26/5$

26/1 26/2 26/3 26/4 26/5
    691/69 696/96 702/25

6- دو عدد طبیعی بین $\sqrt{5}$ و $\sqrt{17}$ پیدا کنید.

$\sqrt{6} \lt \sqrt{7} \lt \sqrt{8} \lt \sqrt{9} \lt \sqrt{10} \lt \sqrt{11} \lt \sqrt{12} \lt \sqrt{13} \lt \sqrt{14} \lt \sqrt{15} \lt \sqrt{16}$

عدد طبیعی $\sqrt{16}$ و $\sqrt{3}$

7- پنج عدد بین $\sqrt{3}$ و $\sqrt{8}$ پیدا کنید.

$\sqrt{7}$ و $\sqrt{6}$ و $\sqrt{5/5}$ و $\sqrt{5}$ و $\sqrt{4}$

8- اعداد رادیکالی زیر را به صورت ضرب یک عدد طبیعی در یک رادیکال بنویسید.

 

$\sqrt{27}$$=\sqrt{9}\times \sqrt{3}=3\sqrt{3}$

$\sqrt{50}$$=\sqrt{25}\times \sqrt{2}=5\sqrt{2}$

$\sqrt{200}$$=\sqrt{100}\times \sqrt{2}=10\sqrt{2}$

مرور فصل 7 (صفحهٔ 118 کتاب درسی)

 

مفاهیم و مهارت‌ها

در این فصل اصطلاحات زیر به کار رفته‌اند. مطمئن شوید که می‌توانید با جمله‌های خود، آنها را توصیف کنید و برای هر کدام مثالی بزنید.

- توان
- جذر تقریبی
- ریشه‌های دوم یک عدد
- جذر حاصل ضرب و حاصل تقسیم

در این فصل، روش‌های اصلی زیر مطرح شده‌اند. هر کدام را با یک مثال توضیح دهید و در دفتر خود خلاصهٔ درس را بنویسید.

- محاسبهٔ حاصل یک عدد توان‌دار به توان عدد دیگر
- محاسبهٔ تقسیم دو عدد توان‌دار با پایه‌های مساوی
- محاسبهٔ تقریبی تقسیم دو عدد توان‌دار با نماهای مساوی
- محاسبهٔ جذر یک عدد
- محاسبهٔ یک عبارت توان‌دار
- ساده کردن یک عبارت توان‌دار
- پیدا کردن عددهای رادیکالی روی محور
- محاسبهٔ جذر حاصل ضرب و حاصل تقسیم

کاربرد

کاربرد این درس علاوه بر درس‌های دیگر ریاضی مثل جبر در بیان عددهای بسیار بزرگ و یا بسیار کوچک است. نماد علمی نحوه‌ای از بیان این عددها به صورت توان‌دار است.

تمرین‌های ترکیبی (صفحهٔ 118 کتاب درسی)

 

1- حاصل عبارت مقابل را به دست آورید.

${{(-9)}^{2}}={{(-{{3}^{2}})}^{2}}={{(-3)}^{4}}$

$4={{2}^{2}}$

$\frac{{{(-3)}^{5}}\times {{2}^{4}}\times 8}{-{{2}^{7}}\times {{(-9)}^{2}}\times 18}$

$=\frac{{{(-3)}^{5}}\times {{2}^{4}}\times {{2}^{2}}}{-{{2}^{7}}\times {{(-3)}^{4}}\times {{3}^{2}}}=\frac{{{(-3)}^{1}}}{-{{2}^{1}}\times {{3}^{2}}}=\frac{-3}{-2\times 9}=\frac{-3}{-18}=+\frac{3}{18}$

2- حاصل تقسیم مقابل را به دست آورید.

$={{(3)}^{2}}\times {{(1)}^{3}}=9$${{\left[ {{3}^{10}}\times {{(\frac{1}{27})}^{3}} \right]}^{2}}\div {{\left[ {{5}^{4}}\times {{(\frac{1}{25})}^{2}} \right]}^{3}}$

3- با تهیه جدول مناسب، جذر عدد 93 را تا دورقم اعشار به دست آورید.

$\sqrt{81} \lt \sqrt{93} \lt \sqrt{100}$

9/9 9/8 9/7 9/6 9/5
    94/09 92/16 90/25

$\sqrt{93}=9/6$

با توجه به جدول زیر پاسخ را به دست می‌آوریم:

9/69 9/68 9/67 9/66 9/65 9/64 9/63 9/62 9/61
        93/1225 92/9296 92/7369 92/5444 92/3521

$\sqrt{93}=9/64$

- عددهای زیر را به ترتیب صعودی و از چپ به راست مرتب کنید.

${{-2}^{4}}$ و ${{2}^{3}}$ و $\sqrt{25}$ و $\sqrt{47}$ و $6$ و ${{(-2/5)}^{4}}$  و ${{(-2)}^{4}}$

${{(-2/5)}^{4}}$ و ${{(-2)}^{4}}$ و ${{2}^{3}}$ و $\sqrt{47}$ و $6$ و  $\sqrt{25}$ و ${{-2}^{4}}$

5- به کمک رسم، مکان متناظر با عددهای زیر را روی محور اعداد مشخص کنید.

$\sqrt{20}-\sqrt{16}$ و $\sqrt{13}$ و $\sqrt{10}$

$\sqrt{20}-\sqrt{16}=-\sqrt{16}+\sqrt{20}=-4+\sqrt{20}$

6- مقدار عددیِ عبارت زیر را به ازای $x=-2$ و $y=6$ و $a=-1$ و $b=\frac{1}{2}$ به دست آورید.

$\frac{a{{x}^{2}}-b(x-{{y}^{2}})}{2axy+{{(\frac{y}{x})}^{3}}-\frac{3}{{{b}^{2}}}}$

$\frac{(-1)\times {{(-2)}^{2}}-\frac{1}{2}\times (-2-{{6}^{2}})}{2\times (-1)\times (-2)\times 6+{{(\frac{6}{2})}^{3}}-\frac{3}{{{(\frac{1}{2})}^{2}}}}=\frac{-4+19}{+24+27-12}=\frac{15}{39}$

درس 5: خواص ضرب و تقسیم رادیکال‌ها